BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam

Madde 1- Bu Yönetmelik;

a) Bitkilerin çoğaltılmasında kullanılan yumru, kök, soğan, fide, fidan ve fidan üretim materyalleri yani çelik, aşı gözü, aşı kalemi, köklü klon, sürgün ucu meristemi gibi vegetatif aksam ile tohum çöğür gibi generatif aksamın, Kanuna göre yetiştirilip kontrol ve sertifikasyon işlemlerine tabi tutulabilmesi için, bitki çeşitlerinin tescil edilmesi veya üretim izni verilmesi ile ilgili esasları,

b) Birim alından alınacak verimi artırmaya, kaliteli ürün elde etmeye yönelik olarak üstün nitelikteki çeşitlerin Devlet tarafından belirlenmesi ve üreticilere tavsiye edilmesi ile ilgili esasları,

c) Bitki çeşitlerinin ıslahı ve/veya geliştirilmesi üzerinde çalışan özel sektör kuruluşlarının; bu faaliyetlerinin Kanun nezdinde geçerli kabul edilebilmesi için, özel sektör tarımsal araştırma kuruluşu olarak tesciline ilişkin hususlar ile ıslah ettiği çeşidin tescilini isteyen gerçek kişilerde aranan şartların belirtilmesi hususlarını,

kapsamaktadır.

Madde 2- Bu Yönetmelik, 21.08.1963 tarih ve 308 sayılı Tohumlukların Tescil, Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkındaki Kanun’ un 3976 sayılı Kanun’ la değişik 6 ve 17 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen;

Bakanlık : Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,

Genel Müdürlük : Bakanlık Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

TTSMM : Bakanlık Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğünü,

İl Müdürlüğü : Bakanlık İl Müdürlüklerini,

Kanun : 308 Sayılı Tohumlukların Tescil, Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında Kanun’ u

Tescil : Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilmiş çeşitlerin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun, biyolojik ve teknolojik özellikleri ile hastalık ve zararlılara dayanıklılığının, tarımsal değerinin bu Yönetmelik esasları dahilinde tespit edilerek bir kütüğe kaydedilmesini,

Üretim İzni : Uluslararası tohumluk ticaretinin kontrol ve sertifikasyon yönünden kurallarını düzenleyen ve buna ilişkin standartları veya bitki çeşitlerinin tesciline, çeşitlerin ve ıslahçı haklarının korunmasına ilişkin kuralları belirleyip yayımlayan, Ülkemizin de üye veya taraf olduğu ve Bakanlığın uygun gördüğü uluslararası organizasyonlara üye ülkelerden birisinde, bu organizasyonların yetki verdiği bir kuruluş tarafından, organizasyonun kurallarına göre tescil edilmiş bir çeşide; Ülkemizde yapılan deneme sonuçları değerlendirilerek, çeşidin ivedilikle üretime intikalini sağlamak üzere Tescil Komitesi tarafından sınırlı süreyle verilen izin,

Islahçı : Çeşit ıslahına ilişkin araştırma faaliyetinde bulunan kişi veya kuruluşu,

Araştırıcı, Araştırma Kuruluşu : Ziraat fakültelerini ve bitki çeşitlerinin ıslahına ve/veya geliştirilmesine ilişkin araştırma faaliyetlerinde bulunan; diğer fakülteleri, kamu veya özel sektör tarımsal araştırma kuruluşlarını,

Özel Sektör Tarımsal Araştırma Kuruluşu : Bitki çeşitlerinin ıslahına ve/veya geliştirilmesine ilişkin araştırma faaliyetinde bulunduğu bu Yönetmelik uyarınca tespit edilen ve onaylanan özel sektör tarımsal araştırma kuruluşlarını,

Üretici Kuruluş : Bakanlıkça tohumluk üretimi konusunda görevlendirilen kamu kuruluşları ile tohumluk üretmek amacıyla kurulmuş olan, bu konuda gerekli alt yapısı bulunan, Sertifikalı Tohumluk Yetiştiricilerine İlişkin Yönetmelikte belirtilen şartları ve belgeyi haiz, ticaret siciline kayıtlı, fiilen sertifikalı tohumluk üreten özel sektör kuruluşlarını,

Çeşit Geliştirme : Islahı tamamlanmış ve saf hat olarak ortaya çıkmış, tescil edilmiş veya edilmemiş materyalin genetik özelliklerini değiştirmeden, çeşitli denemelerle tarımsal, teknolojik özelliklerini, hastalık ve zararlılara dayanıklılık durumunu belirlemeyi,

Lokasyon : Bitki yetiştirme açısından iklim, toprak ve diğere ekolojik faktörler yönünden kendine has özellikleri olan bölgeyi,

Bitki : Kültür bitkilerinin çoğaltılmasında kullanılan vegetatif ve generatif aksamı çoğaltma materyali olarak ticarete sunulan bitkileri,

Çeşit : Bir genotip veya genotiplerin birleşmesinden ortaya çıkan özelliklerle tanımlanan, sözü edilen özelliklerden en az biri ile diğer herhangi bir bitki grubundan ayrılan, değişmeksizin çoğaltılmaya uygunluğu bakımından bir bütün olan, botanik taksonomi içinde yer alan genetik yapıyı,

Farklılık : Çeşidin, müracaatın yapıldığı tarihte diğere çeşitlerden tescile esas özelliklerden en az birisi bakımından farklılık göstermesini,

Yeknesaklık : Çeşidin çoğaltımı esnasında, çoğaltma metoduna bağlı olarak, beklenen varyasyonun dışındaki diğer özellikler yönünden yeterince homojen olmasını,

Durulmuşluk : Çeşidin, tekrarlanan üretimlerden sonra veya özel bir üretim aşamasında, tüm özellikleri yönünden değişmeden kalmasını,

Köy çeşidi : Islah edilmemiş olmakla beraber, uzun yıllardan beri tanınmış, isim yapmış ve bir ilmi araştırmanın sonucu olarak araştırıcı tarafından orijin ve özelliklerinin tespit edilmiş olduğu Tescil Komitesince kabul ve tescil edilmiş çeşitleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Bitki Çeşitlerinin Tescili

5.1.2002 tarih ve 24631 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren, 4. maddenin (b) bendinin (4) numaralı alt bendinin değiştirilmiş ve (5) numaralı alt bendin eklenmiş hali.

Bitki Çeşitlerinin Tescili İçin Esaslar

Madde 4- Bitki çeşitleri bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen Tescil komitesi tarafından tescil edilir.

a) Bir çeşidin tescil edilmesi için;

1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen çeşitlerden olması, 7 nci maddesinde belirtilen deneme ve gözlemleri tamamlandıktan sonra çeşidin tescil talebiyle bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen kişi veya kuruluşlar tarafından Bakanlığa başvuruda bulunulmuş olması,

2) Bakanlığın, tescile esas deneme ve gözlemleri yapmak üzere TTSMM’ yi görevlendirmiş olması,

3) TTSMM tarafından bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen deneme ve gözlemlerin yapılması, yeni bir çeşit olduğu belirlenen, morfolojik, biyolojik hastalık ve zararlılara dayanıklılık ve teknolojik özellikleri ile tarımsal değeri tespit edilen çeşidin Tescil Komitesinde görüşülmek üzere bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde belirtilen esaslar uyarınca Bakanlığa arz edilmesi,

4) Tescil Komitesinin Bakanlık tarafından toplantıya davet edilmesi ve çeşidin Komite tarafından incelenmesi gereklidir.

b) Tescil Komitesi, aşağıda belirtilen hususları esas alarak, Komiteye sunulan bir çeşidi tescil eder,

1) Tescil Komitesi, tescili istenen çeşitlerden, mevcutlardan farklı, yeknesak, durulmuş yani yeni olduğu, ekonomik değeri olan bir veya birkaç karakter itibariyle tarımsal değeri ölçme denemesindeki standart çeşitlerle aynı seviyede olduğu veya üstünlük gösterdiği belirlenen çeşidi tescil eder. Değerlendirme verim, erkencilik hastalık ve zararlılara, depo ve nakliyeye dayanıklılık, fabrikasyona ve mekanizasyona elverişlilik, iç ve dış pazarlarda aranan kalite standartlarına uygunluk gibi hususlar test edilerek bunlar ekonomik değer olarak kabul edilir.

2) Köy çeşitlerinin tescili için; çeşidin anayurdunun yani asıl yetiştiği yerin, asıl yetiştiği yerdeki adının, aynı isimle birkaç yerde yetiştirilmekte ise o bölgelerin adları ile çeşidin tarımsal değerinin, bir araştırıcı tarafından tespit edilerek tescil talebiyle Bakanlığa müracaat edilmesi gerekir. Köy çeşitleri Bakanlık tarafından Tescil Komitesine sunulur. Tescil Komitesi, çeşidin bir köy çeşidi olduğuna kanaat getirdiği takdirde , çeşidi tescil eder.

3) Hibrit çeşitler bu Yönetmeliğin 7 nci ve 12 nci maddelerinde belirtilen denemeleri yapılarak ana ve baba hatlarının adı veya numarası belirtilerek tescil edilir.

4) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan çeşitlerin ana ve baba hatları, TTSMM tarafından farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk testleri yapılarak ayrı ayrı tescil edilirler.

5) Bitki çeşitleri belirli süreler için tescil edilir. Bu süre ağaç ve asmalarda 25 yıl diğer bitki türlerinde 20 yıldır ve takvim yılı sonu itibariyle hesaplanır. Tescil süresi sona eren çeşitler için çeşidin ıslahçısı veya çeşit sahibi kuruluş tarafından veya bunların yetki verdiği kişi veya kuruluşlar tarafından sürenin bitiminden itibaren bir yýl içinde Bakanlığa başvurulması halinde tescil süresi, Tescil Komitesi tarafından, onar yıllık sürelerle uzatılabilir. Tescil süresinin sona ermesinden itibaren bir yıldan daha fazla süre geçmesi halinde yapılacak süre uzatılması taleplerinin kabul edilip edilmeyeceði konusundaki kararı tescil komitesi verir.

Tescil İçin Başvuruda Bulunabilecek Kuruluşlar ve Kişiler

Madde 5- Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen çeşitlerin tescili edilebilmesi için bu çeşitleri ıslah eden veya geliştiren bir araştırma kuruluşunun başvuruda bulunması gereklidir. İstisna olarak üretici kuruluşlar, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (a) bendinin 2 no’ lu alt bendinde açıklanan denemeleri bir araştırma kuruluşuna yaptırmak, gerektiğinde çeşidin elit ve orijinal tohumluğunu, Tohumlukların Sertifikasyonuna İlişkin Yönetmelik esasları uyarınca sağlamak kaydıyla, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (b) bendinde belirtilen çeşitlerin tescil edilmesi için başvuruda bulunabilirler. Bu Yönetmeliğin 21 inci maddesinde belirtilen nitelikleri haiz gerçek kişiler, sadece kendilerinin ıslah ettikleri çeşitlerin tescili için müracaat edebilirler.

Tescil İçin Başvurulabilecek Çeşitler

Madde 6- Tescil için başvuruda bulunabilecek çeşitler;

a) Yurt içinde ıslah edilmiş ve geliştirilmiş bir çeşit veya bir köy çeşidi,

b) Yurt dışında ıslah edilmiş ancak yurt dışında tescil edilmemiş bir çeşit,

c) Yurt dışında ıslah edilip tescil edilmiş bir çeşit olabilir.

10.3.1999 tarih ve 23635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren, 7. maddenin (b) bendinin (1) numaralı alt bendi ile 8. maddenin (b) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinin değiştirilmiş hali.

Tescil İçin Bakanlığa Başvurmadan Önce Araştırıcı tarafından

Yapılması Gereken İşlemler

Madde 7- Tescil isteği ile Bakanlığa başvurmadan önce., Ek-2' deki asgari süresi ve lokasyon adedi belirtilen denemeler, aşağıda sözü edilen esaslar dahilinde araştırıcı tarafından yapılır.

a) Çeşit, yurt içinde ıslah edilmiş ve geliştirilmiş veya yurt dışında ıslah edilmiş, tescil edilmemiş veya tescilli olmakla birlikte yurt dışında bu maddenin (b) bendinde belirtildiği şekilde tescil edilmemiş bir çeşit veya köy çeşidi ise;

l) Çeşide ait Çeşit Özellik Belgesinde başlıkları verilen karakterlerin deneme ve gözlemlerle çeşidi ıslah eden veya geliştiren tarafından tanımlanması gereklidir. Bu denemelerin esasları, TTSMM ile müştereken tespit edilir. Denemelerin sonucunda Çeşit Özellik Belgesi çeşidi ıslah eden veya geliştiren tarafından düzenlenir. Köy çeşitleri için düzenlenen Çeşit Özellik Belgesinde çeşidin ıslah edildiği yer ve yılı yerine, çeşidin ana yurdu, asıl yetiştiği yer ve çeşidin ana yurdundaki mahalli adı yazılır.

2) Çeşitlerin tarımsal değerlerini belirlemek için çeşidi ıslah edene veya geliştiren tarafından gerekli denemeleri yapılır ve istatistiki olarak değerlendirilir. Teknolojik özelliklerin, hastalık ve zararlılara dayanıklılığın belirlenmesi ile ilgili deneme ve gözlemler ilgili kuruluşlara yaptırılır. Bu Yönetmeliğin 21 inci maddesinde sözü edilen gerçek kişiler, tarımsal değerleri ölçme denemelerini bir araştırma kuruluşuna, teknolojik özelliklerin, hastalık ve zararlılara dayanıklılığın belirlenmesi ile ilgili deneme ve gözlemleri de ilgili kuruluşlara yaptırır. Denemeler sonucunda ekonomik değeri olan bir veya birkaç karakter bakımından denemedeki standart çeşitlerle aynı seviyede veya üstün olduğu belirlenen çeşit tescile teklif edilebilir.

b) Çeşit, uluslararası tohumluk ticaretinin kontrol ve sertifikasyon yönünden kurallarını düzenleyen ve buna ilişkin standartları veya bitki çeşitlerinin tesciline, çeşitlerin ve ıslahçı haklarının korunmasına ilişkin kuralları belirleyip yayımlayan, Ülkemizin de üye veya taraf olduğu ve Bakanlığın uygun gördüğü uluslar arası organizasyona üye ülkelerden birisinde, bu organizasyonların yetki verdiği bir kuruluş tarafından, organizasyonunun kurallarına göre tescil edilmiş bir çeşit ise,

1) Çeşit müracaat tarihinden geriye doğru 15 yıldan daha eski tarihte tescil edilmiş ise çeşidin tescil edildiği ülkede çeşit listesinde veya üretim programında yer aldığına dair yetkili kuruluştan alınmış belgenin temini gerekir.

2) Bu çeşitlerin, yukarıda sözü edilen uluslar arası organizasyonların kabul ettiği sistemdeki metod ve normlara göre farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk deneme ve gözlemlerinin yurt dışında tescil eden kuruluş tarafından yapılmış olması gerekli ve yeterli olup, orijinal Çeşit Özellik Belgesi Bakanlıkça kabul edilir. Ancak bu özellik belgesine işlenmiş özelliklerine göre, çeşit ile ilgili olarak araştırıcının yurt içinde yaptığı tarımsal değerleri ölçme denemeleri sırasında tespit ettiği morfolojik farklılıklar kaydedilir.

3) Bu çeşitlerin tarımsal değerini belirlemek için araştırıcı tarafından gerekli denemeleri yapılır ve istatistiki olarak değerlendirilir. Araştırıcı, teknolojik özelliklerin, hastalık ve zararlılara dayanıklılığın belirlenmesi ile ilgili deneme ve gözlemleri de ilgili kuruluşlara yaptırır. Denemeler sonucunda ekonomik değeri olan bir veya birkaç karakter bakımından denemedeki standart çeşitlerle aynı seviyede veya üstün olduğu belirlenen çeşit tescile teklif edilebilir.

Madde 8- Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre, çeşit tescili için başvuru yetkisini haiz kişi veya kuruluşlar, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen yönteme uygun olarak tescile aday çeşidi belirledikten sonra, çeşidin tescilini talep ettiği bir dilekçe ve ekinde aşağıda belirtilen belgelerle, o bitkinin ekim tarihinden en az iki ay önce Bakanlığa başvurur.

a. Çeşit, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (a) bendi kapsamında bir çeşit ise;

1) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (a) bendinin 2 nci alt bendinde belirtilen denemelerin

istatistiki olarak değerlendirilmiş sonuç raporları, gözlemlere ait değerlendirilmiş raporlar,

2) Çeşit Özellik Belgesi,

3) Yabancı çeşitler için yabancı dildeki yazı ve belgelerin onaylı tercümeleri,

4) Bu Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde belirtilen ücretin ödendiğine dair belge,

5) Başvuran gerçek kişi ise, bu Yönetmeliğin 21 inci maddesinde belirtilen şartları haiz olduğunu gösteren belgeler.

b) Çeşit, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (b) bendi kapsamında tescil edilmiş bir çeşit ise;

1) Çeşit koruma kapsamında olmayan bir çeşit ise çeşidin tescil edildiği ülkedeki ıslahçı kişi veya kuruluştan alınmış Yetki Belgesi (Ancak yurt dışında partneri olan kuruluşlar, partnerlerine ait çeşitler getirdiğinde bu belge istenmez)

2) Çeşit uluslararası listede yayımlanmış bir çeşit ise, tescil eden yetkili kuruluştan alınmış Çeşit Özellik Belgesi çeşit uluslararası listede yayımlanmamış bir çeşit ise tescil eden yetkili kuruluştan alınmış çeşidin farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk deneme ve gözlemlerinin bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (b) bendinde belirtilen uluslar arası organizasyonunun önerdiği metoda göre yapıldıktan sonra tescil edildiğini gösterir onaylı yazı ve tasdikli orijinal Çeşit Özellik Belgesi,

3) Ülkemizde yapılan tarımsal değerleri ölçme denemelerinin istatistiki olarak değerlendirilmiş sonuç raporları ve çeşidin teknolojik özelliklerine, hastalık ve zararlılara dayanıklılığın belirlenmesi ile ilgili deneme ve gözlemlere ait değerlendirilmiş raporlar,

4) Yabancı dildeki yazı ve belgelerin onaylı tercümeleri,

5) Bu Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde belirtilen ücretinin ödendiğine dair belge.

Bakanlık Tarafından TTSMM’ nin Görevlendirilmesi

Madde 9- Bir çeşidin tescili talebiyle Bakanlığa yapılan başvurunun, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesine uygun olup olmadığı Genel Müdürlük tarafından incelenir. Uygun bulunduğu takdirde, tescile esas teknik hizmetlerin yerine getirilmesi için TTSMM Bakanlık tarafından görevlendirilir. Çeşidin tescil denemelerine alınmasının kabul edildiği çeşit sahibi kişi veya kuruluşa bildirilir.

Bakanlık Tarafından Görevlendirildikten Sonra, TTSMM’ nin Yürüteceği Teknik Hizmetler

Madde 10- Tescil işinin her türlü teknik hizmetleri, tescil esas ve prensiplerine göre TTSMM tarafından yapılır. Bu teknik hizmetler :

a) Çeşitlerin tesciline esas olan deneme ve gözlemlerin yapılması, sonuçlarının değerlendirilmesi, TTSMM’ nin gözetiminde, TTSMM adına yapılacak denemeler için, program ve koordinasyonun yapılması ve gözetiminin gerçekleştirilmesi sonuç raporlarının hazırlanması, tescile aday olarak belirlenene çeşitlerin Tescil Komitesince incelenmesine esas olacak raporların hazırlanması ve Bakanlığa sunulması,

b) Yapılan deneme ve gözlemlerin işlenip değerlendirildiği gözlem formlarının, tescil edilen çeşitlerin kaydedildiği kütük defterlerinin ve dosyaların, özellik belgesi, şekil, fotoğraf, slayt ve benzeri dokümanla birlikte tutulması, çeşitle ilgili dosyaların, raporların, numunelerin, tescil edilen çeşitlerin muhafazası mümkün olan tohum bitki veya bitki parçalarının numunelerinin bir örnekte ve özellikleri bozulmayacak şekilde çeşit üretildiği müddetçe arşiv niteliğinde saklanması,

c) Tescil Komitesinin raportörlüğünün yapılması, Tescil komitesi Protokollerinin hazırlanması ve Bakanlığa sunulması, tescil edilen çeşitlerin, kütük defterine bir numara verilerek kaydedilmesi.

TTSMM’ nin Bakanlık Tarafından Görevlendirilmesinden Sonra Çeşidi Tescile Öneren Kişi veya Kuruluşun Yükümlülükleri

Madde 11- Bakanlıkça tescil denemelerine alınması kabul edilen çeşitle ilgili olarak;

a) Kurulacak çeşit tescil denemelerinin lokasyonları ile denemelerde kullanılacak standart çeşitler, TTSMM ile çeşit sahibi kişi veya araştırıcı tarafından birlikte tespit edilir.

b) TTSMM’ nin yapacağı denemeler için, tescile aday çeşit ile denemelerde standart olarak kullanılacak çeşitlerin tohumluklarından, TTSMM’ nin talep ettiği miktarda numuneyi çeşidi tescile öneren kişi veya kuruluş, TTSMM’ ye vermekle yükümlüdür.

Tescile Esas Denemelerin TTSMM Tarafından Yapılması

Madde 12- Bir çeşidin tescil edilebilmesi için TTSMM tarafından çeşit tescil denemelerine alınması esastır. Bakanlığın görevlendirmesinden sonra, Ek-3 de süresi ve lokasyon adedi belirtilen denemeler, aşağıda sözü edilen esaslar dahilinde TTSMM tarafından yapılır.

a) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (a) bendi kapsamındaki çeşitler ;

1) Çeşidin, Çeşit Özellik Belgesinde belirtilen özelliklerinin doğrulanmasına ve çeşidin yeni bir çeşit olup olmadığının belirlenmesine ilişkin farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk deneme ve gözlemleri, TTSMM tarafından bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (b) bendinde belirtilen Uluslar arası Organizasyonun yayımladığı metot ve normlar esas alınarak yapılır ve değerlendirilir. Farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk özelliklerinden birinin bile mevcut olmadığı denemelerde tespit edildiği takdirde çeşit, TTSMM tarafından değerlendirmeye alınmaz ve tescile teklif edilmez. Bakanlık ve çeşidi tescile öneren kişi veya kuruluş durumdan haberdar edilir. Meyve ve asma vegetatif olarak çoğaltılan bitkiler olduğu için, bunlarda ve anaçlarında durulmuşluk test edilmez.

2) Çeşidin tarımsal değerini belirlemek, hastalık ve zararlılara dayanıklılık durumu ile teknolojik özelliklerinin tespit etmek için gerekli deneme ve gözlemler bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) bendinin 1 inci alt bendinde belirtilen denemelerle aynı zamanda yürütülür.

3) TTSMM nin eleman, arazi, araç, gereç gibi, denemelerin kurulup bakılmasına ilişkin imkanları yetmediği ve Bakanlık uygun gördüğü takdirde, çeşidin tarımsal değerlerini belirleme denemeleri TTSMM’ nin gözetiminde, TTSMM adına bir Araştırma Kuruluşuna yaptırılabilir. Bu kuruluşlar Bakanlıkça görevlendirilir. Denemeler için gerekli numuneler TTSMM tarafından hazırlanır, çeşit ismi ve sahibi saklı kalmak suretiyle bir kod numarası verilerek denemelerde kullanılır. Bu denemeler de TTSM tarafından değerlendirilir.

4) Çeşidin hastalık ve zararlılara dayanıklılık durumunun tespiti konu ile ilgili Bakanlık Araştırma Kuruluşları tarafından, teknolojik özelliklerinin tespiti de Bakanlık Araştırma Kuruluşları ve diğer kuruluşlar tarafından; TTSMM ile bu kuruluşların arasında yapılacak protokollerde belirlenecek esaslara göre, çeşidin tarımsal değerini ölçme denemeleri sırasında yapılır ve değerlendirilir. Bu kuruluşlar, deneme ve gözlemleri yapmak üzere Bakanlık tarafından görevlendirilirler.

b) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (b) bendi kapsamındaki çeşitler ;

1) Çeşidine orijinal Çeşit Özellik Belgesinde belirtilen özelliklerinin yeniden belirlenmesine gerek yoktur. Bu nedenle çeşitler, farklılık, yeknesaklık ve durulmuşluk denemelerine tabi tutulmazlar. Ancak, çeşitle ilgili olarak yapılan tarımsal değerleri ölçme denemeleri sırasında, Çeşit Özellik Belgesine işlenmiş özelliklerine göre tespit edilen farklılıklar kaydedilir.

2) Çeşitlerin tarımsal değerlerini belirlemek için gerekli denemeler, TTSMM tarafından bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) bendinin 2 nci ve 3 üncü alt bentlerinde belirtilen esaslara göre yapılır ve istatistiki olarak değerlendirilir. Çeşidin hastalık ve zararlılara dayanıklılık durumu ile teknolojik özelliklerini tespit etmek için gerekli deneme ve gözlemler bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin (a) bendinin 4 üncü alt bendinde belirtildiği şekilde yapılır.

5.1.2002 tarihli ve 24631 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren,  13. maddenin alt bendinin değiştirilmiş hali.

Tescile Esas Denemelerin Tamamlanmasından Sonra Değerlendirme Esasları ve Raporların Bakanlığa Gönderilmesi

Madde 13- Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen denemelerin yapılıp tamamlanmasından sonra, TTSMM; farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunu tespit ettiği çeşitleri, 4 üncü madde hükümleri çerçevesinde değerlendirir ve çeşitlere ait ayrıntılı bir rapor hazırlayarak 15 Mart tarihine kadar Genel Müdürlüğe gönderir.

Madde 14- TTSMM nin tescile aday çeşitlerle ilgili tüm dökümanları Genel Müdürlüğe göndermesinden sonra;

a) Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen Tescil Komitesi, Bakanlık tarafından, Kuruluşlar itibariyle ve bitki cinsleri esas alınarak teşkil edilir.

b) Bakanlık, teşkil ettiği Tescil Komitesini toplantıya davet eder ve TTSMM nin gönderdiği, çeşitlerle ilgili bütün dokümanları davet yazısı ile birlikte kuruluşlara gönderir.

c) Çeşidin tescilini isteyen kişi veya kuruluş toplantıya davet edilir.

d) Kamu tarımsal araştırma kuruluşlarından en az birisinin bitki ıslahı yapan tarımsal araştırma kuruluşu olması şartıyla, toplantıya, zirai mücadele ve tarımsal teknoloji konularında çalışan araştırma kuruluşları davet edilebilir.

e) Tescil Komitelerine; Danışman üye davet edilebilir.

f) Tescil Komitesine davet edilen kuruluşlar, davet yazısını aldıktan sonra, tescili teklif edilen çeşidin cins ve türüne göre konuda uzman ve/veya en az 5 yıl hizmeti bulunan Ziraat Mühendisi ve Ziraat Yüksek Mühendisi ve tercihen çeşidi tanıyan kişiyi belirleyerek toplantıya gönderir.

10.3.1999 tarih ve 23635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren, 15.maddenin değiştirilmiş hali.

Madde 15- Tescil Komitesi, aşağıda belirtilen kuruluşların konu ile ilgili temsilcilerinden oluşur.

a) Komite, asil üyelerin en az 10 unun mevcut olmasıyla toplanır.

b) Toplantıda sadece asil üyeler oy kullanabilir. Danışman olarak davet edilenler görüşmelere katılabilir ancak oy kullanamazlar.

c) Her toplantıda asil üyeler arasından bir Başkan seçilir. Toplantının raportörlüğü TTSMM tarafından yürütülür.

d) TTSMM toplantıda çeşitle ilgili raporları sözlü olarak takdim eder. Toplantıda, çeşidin tescilini isteyen kişi veya kuruluş da çeşitle ilgili açıklamalarda bulunabilir. Kararı, Komite verir.

e) Kararlar, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre ve asil üyelerin 2/3 çoğunluğu ile alınır. Toplantıda çeşitler ayrı ayrı oylanır. Çeşide, bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde belirtilen esaslar dahilinde bir isim verilir ve çeşit bu isimle tescil edilir.

f) Tescil Komitesinde görüşülüp bazı eksiklikler nedeniyle tescili reddedilen bir çeşidin sahibi aynı oturumda karara itiraz ettiği takdirde itiraz dikkate alınabilir. Komite karara neden olan eksikliklerin giderilebileceği kanaatini taşıyorsa, eksikliklerin giderilmesi şartıyla çeşit, aynı üyelerden oluşturulan bir Tescil Komitesinde yeniden görüşülebilir. Bakanlık tarafından bu amaçla toplantıya davet edilen Kuruluşlar, çeşidin görüşüldüğü ilk toplantıya iştirak eden üyenin katılımını temin edemiyorsa yerine başka üye gönderebilir. Bu toplantı sonucunda alınan karar kesinlik kazanır.

g) Tescil Komitesi tarafından görüşülerek tescil edilmeyen çeşitler için farklı lokasyonlarda yapılan adaptasyon denemeleri sonucunda yeni özelliklerinin ortaya çıkması halinde tescil isteği ile Bakanlığa bir kez daha başvuru yapılabilir.

h) Toplantının her oturumu için bir protokol düzenlenir. Çeşidin tescil edildiğine veya edilmediğine dair alınan kararlar, nedenleri ile birlikte bu protokolde yer alır. Protokoller, oy hakkı sahipleri tarafından kabul veya red ettikleri veya çekimser kaldıkları belirtilerek imza edilir.

i) Protokoller TTSMM tarafından Bakanlığa gönderilir.

j) Bakanlık, protokolleri toplantıya üye gönderen kuruluşlara ve çeşidi tescile öneren kişi veya kuruluşa gönderir.

10.3.1999 tarih ve 23635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren, 16. maddenin (a) bendinin (1) numaralı alt bendinin yürürlükten kaldırılmış ve (b) bendinin değiştirilmiş hali.

Madde 16- Tescil edilen çeşide; Tescil Komitesi tarafından, bir isim verilir. Çeşidin isimlendirilmesinde aşağıdaki hususlar esas alınır.

a) Islahçısının önerisi dikkate alınarak yerli çeşitlere verilecek isim;

1) Bir kelime veya kelimelerden oluşabilir. Kelime oluşturmayan harfler veya rakamlar bu isme eklenebilir.

2) Aldanmaya veya karışıklığa neden olmamalı, başka bir çeşidin ismi ile aynı veya karıştırılmaya müsait olmamalıdır.

3) Kanunlara aykırı, çirkin, uygunsuz veya saldırgan ifadeli olmamalı, içindeki harf veya harfler de böyle anlamlar için kullanılmış olmamalıdır.

4) Tescil tarihinde kanunlarla ve ilgili mevzuatla yasaklanmış bir isim veya kelime olmamalıdır.

5) Ülkemizde veya yabancı bir ülkede mevcut, aynı botanik türlere ait tescilli bir çeşidin ismi olmamalıdır. Çeşit tescil edilmemiş ve belli bir süre yetiştirilmemiş ise ve zorunluluk varsa böyle bir isim konabilir.

6) Çeşitlere; yazılı olarak izin alınmadan tescilin yapıldığı tarihte yaşayan bir şahsın adı, kendisi veya mirasçısının yazılı izni alınmadan, tescil tarihinden geriye 10 yıl içinde ölen bir kişinin adı verilemez.

7) Yazılı olarak izni alınmadan bir hükmi şahsiyet, organizasyon veya kurumun ismi verilemez.

8) Köy çeşitlerine, asıl yetiştiği yerdeki mahalli adı verilir.

b) Yabancı ülkede tescil edilmiş olan çeşitler, Ülkemizde tescil edildikleri takdirde, bunlara kendi orijinal isim ve numaraları verilir. Çeşit sahibinin talebi halinde, çeşidin orijinal isim ve numarasına 16 ncı maddenin (a) bendi hükümlerine uygun olarak yeni bir isim ilave edilebilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Özel Sektör Tarımsal Araştırma Kuruluşlarının Tespiti ve
Tescil ile Islah Ettiği Çeşidin Tescilini İsteyen Gerçek Kişilerde Aranan Şartlar

10.3.1999 tarih ve 23635 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren, 17. maddenin (j) bendi, 18. maddenin (b) ve (c) bentleri, 19. maddenin (c) bendinin değiştirilmiş hali.

Özel Sektör Tarımsal Araştırma Kuruluşlarının Tespiti ve Tescili